Mah-Jong

Download hier de officiële spelregels van het spel Mah-Jong.

Spelregels – Mah-Jong

Inleiding

Mah-Jong is een uit China afkomstig combinatiespel en is te karakteriseren als een denksport en

gezelschapsspel in één. Het spel wordt gewoonlijk gespeeld met vier personen waarbij elke speler voor zichzelf speelt. Het is ook mogelijk, al dan niet met enige aanpassingen, met twee, drie of vijf personen Mah-Jong te spelen. In deze Nederlandse toernooispelregels 2002 wordt uitgegaan van vier spelers.

Doel van het spel

Het doel van het spel is de eerste speler te zijn die Mah-Jong maakt, waarbij ernaar gestreefd wordt een zo hoog mogelijk aantal punten te halen.

Speelmateriaal

Het Mah-Jong bevat in totaal 136 stenen (excl 4 bloemen en 4 seizoenen), 2 dobbelstenen, vier stokken om de stenen op te plaatsen (1 stok heeft een afwijkende kleur om de Oostenwind, de ‘leidende wind’ aan te geven) en 4 kaartjes om aan te geven wie welke windrichting vertegenwoordigt.

Stenen

De stenen zijn als volgt onderverdeeld:

a. kringen, genummerd van 1 t/m 9

b. bamboes, genummerd van 1 t/m 9

c. tekens, genummerd van 1 t/m 9

d. draken, onderverdeeld in Rood, Groen en Wit

e. winden, onderverdeeld in Oost, Zuid, West en Noord

Van elke steen zitten er vier in het spel.

Beginsituatie

De 144 stenen worden met de beeldzijde omlaag geschud, waarna iedere speler een muur maakt van

18 stenen lang en 2 stenen hoog. Deze 4 muren worden tegen elkaar geschoven zodat er een vierkant ontstaat, waarbij de rechterkant van de muur vrij blijft. Vervolgens wordt bepaald wie welke windrichting gaat vertegenwoordigen. Hiervoor gooit iedere speler eenmaal met de 2 dobbelstenen. Wie het hoogste puntenaantal gooit, wordt de Oostenwind: de ‘leidende wind’. Degene die rechts van Oost zit wordt Zuid, links van Oost wordt Noord en tegenover Oost zit West.

Bij drie spelers wordt er een muur gemaakt van 24 stenen lang en 2 stenen hoog. Noord speelt niet mee als wind van de ronde.

Verdelen van de stenen

Oost gooit met de 2 dobbelstenen om te bepalen welke speler de muur moet openen. Oost is 1, Zuid 2 etc. De door de worp van Oost bepaalde speler gooit opnieuw en telt dit aantal op bij de worp van Oost. Vervolgens telt deze speler het totale aantal punten af op de stenen van zijn/haar muur, beginnend aan de rechterkant, neemt de aldus gevonden stenen uit de muur en legt deze 2 stenen (losse stenen) rechts van de opening op de muur. Hierna wordt de dode muur bepaald. Dit zijn de eerste 14 stenen (inclusief de losse stenen) rechts van de opening van de muur. Er wordt een opening gecreëerd tussen de dode en de levende muur (als gedurende het spel losse stenen worden gebruikt, wordt de dode muur niet aangevuld). Oost begint nu met 4 stenen te nemen links van de opening. Hierna volgen Zuid, West en Noord. Ieder neemt in totaal 13 stenen (3 keer 4 en keer 1). Daar Oost het spel moet beginnen neemt Oost een steen extra.

Starten van het spel

Oost begint met het uitleggen van een steen, met de beeldzijde naar boven en binnen de 4 muren. Hierbij wordt ook de naam van de steen afgeroepen. Vervolgens neemt Zuid, die nu aan de beurt is een steen van de afgebroken muur en legt een steen weg. Hierna is West aan de beurt, dan Noord, etc.

Mah-Jong

Een compleet spel oftewel Mah-Jong bereikt men door het vormen van combinaties bestaande uit 4 series van 3 stenen en een paar van 2 stenen. De combinaties van stenen bestaan uit 3 gelijke stenen van dezelfde soort (van kringen, tekens, bamboe, draken of winden), deze worden pung genoemd; of bestaan uit 3 opeenvolgend genummerde stenen van dezelfde soort (dus van kringen, tekens of bamboes). Deze laatste vorm wordt chow genoemd. Het paar (cho-tao) bestaat uit 2 gelijke stenen. 4 Gelijke stenen is een kong (zie verder onder kongen). Het maken van een Mah-Jong is alleen toegestaan bij minimaal 2 verdubbelingen (zie puntentelling).

Uitzonderingen zijn de onregelmatige limietspelen. Kenmerkend voor deze spelen is dat ze niet uit series bestaan maar uit een totaalcombinatie van 14 stenen (zie verder onder puntentelling: onregelmatige limietspelen).

Algemene gang van het spel

Door ruiling van de stenen (wanneer men aan de beurt is één steen pakken en er één wegleggen) tracht iedere speler een compleet spel (Mah-Jong) te verkrijgen en/of een zo groot mogelijk aantal punten te behalen. Behalve door het nemen van de stenen van de muur kan men ook combinaties vormen door het nemen van een steen die het laatst is weggelegd door een van de andere spelers. Hiervoor gelden de volgende regels:

Het chowen

Men neemt de laatst weggelegde steen voor het vormen van een chow. Dit is alleen toegestaan wanneer men aan de beurt is. Men roept dan chow en legt de steen met de 2 daarbij behorende stenen open op tafel en legt een andere steen uit. Voor alle duidelijkheid: een dichte chow en/of pung wordt niet open op tafel gelegd, blijft dus op de plank.

Het pungen

Men neemt de laatst weggelegde steen voor het vormen van een pung. Pungen is in tegenstelling tot chowen voor iedereen toegestaan. Men roept dan pung en legt de steen met de 2 daarbij behorende stenen open op tafel en legt een andere steen uit. Het spel wordt dan vervolgd door de speler die rechts zit van degene die heeft gepungd, indien dit zo uitkomt worden de tussenliggende spelers overgeslagen.

Het kongen

Een stel van 4 gelijke stenen van dezelfde soort wordt pas een kong na declaratie, dat wil zeggen nadat de 4 stenen op tafel zijn gelegd. Het declareren van een kong is noodzakelijk omdat men een extra steen moet nemen daar men anders de noodzakelijke combinatie voor het vormen van een compleet spel (Mah-Jong) niet meer kan maken. Heeft men 4 gelijke stenen in de hand en men wenst daar een kong van te maken dan legt men de 4 stenen gesloten op tafel waarna men een extra steen neemt. Deze steen moet genomen worden van stenen die bij de aanvang van het spel op de muur zijn gelegd, de z.g. losse stenen. Wanneer er twee losse stenen zijn, wordt de steen die het dichtst bij de levende muur ligt als eerste gepakt. Vervolgens legt men een steen weg.

Naast een kong in de hand zijn er nog 2 manieren om te kongen:

1. Indien een speler een pung in de hand heeft en iemand gooit de vierde steen weg, dan roept de speler kong en legt de 4 stenen open op tafel.

2. Wanneer een speler een pung op tafel heeft liggen en zelf de vierde steen van de muur heeft genomen dan mag men deze steen bij de 3 andere stenen voegen. In beide gevallen moet men niet vergeten een extra steen te pakken.

Het Mah-Jong

Heeft een speler op één steen na een compleet spel (Mah-Jong) dan heet dit een ‘wachtend spel’(Een wachtend spel levert geen extra punten op. Uitzondering hierop zijn de onregelmatige limietspelen). Er kunnen zich 4 situaties voordoen waarbij men nog een steen nodig heeft om Mah-Jong te maken:

1. met deze steen moet een chow gevormd worden

2. met deze steen moet een pung gevormd worden

3. met deze steen moet een cho-toa (paar) gevormd worden

4. met deze steen wordt een onregelmatig limietspel gecompleteerd

De winnende steen kan zowel verkregen worden door trekking van de muur als afkomstig zijn van de speler die het laatst een steen heeft weggelegd. Het paar hoeft men niet als laatste verkregen te hebben. Het paar kan alleen van tafel worden genomen als hiermee Mah-Jong wordt gemaakt. Wanneer de steen waar een speler Mah-Jong mee kan maken wordt weggelegd of door de speler zelf van de muur wordt getrokken roept de speler Mah-Jong; de andere spelers controleren dit waarna de punten worden geteld. Wanneer door de overige spelers wordt geconstateerd dat iemand ten onrechte Mah-Jong claimt, heeft deze speler een dood spel (zie dood spel) en wordt er doorgespeeld.

Vervolgens worden de winden doorgedraaid tegen de wijzers van de klok in, Oost wordt Noord, Zuid wordt Oost, etc. Het draaien van de winden geschiedt na elk spel. Heeft niemand Mah-Jong en is de levende muur op, dan is het remise en worden de punten niet geteld. Vervolgens worden de winden doorgedraaid tegen de wijzers van de klok in.

De leidende wind

De speler die Oost is, leidt het spel in door het werpen van de dobbelstenen om te bepalen door wie en waar de muur geopend moet worden. Daarnaast moet de speler die de Oostenwind is bij de afrekening van de punten, afhankelijk van winst of verlies, dubbel betalen of ontvangen.

 

Ronde en de windrichting

Iedere ronde is de wind van de ronde Oost. Wanneer na het doordraaien van de winden elke speler een keer Oost is geweest, is er een volledige ronde gespeeld.

Voorrang

Wanneer meerdere spelers een zelfde (weggelegde) steen kunnen gebruiken, heeft het pungen/kongen voorrang boven het chowen. Kan iemand Mah-Jong maken dan gaat dit altijd voor. Kunnen meerdere spelers met dezelfde (weggelegde) steen Mah-Jong maken, dan gaat de speler die de steen nodig heeft voor het completeren van een paar voor op een speler die een pung of chow moet completeren; een pung gaat weer voor een chow. Een speler die een onregelmatig limietspel kan maken, gaat altijd voor. Wanneer de situatie voor meerdere spelers gelijk is, dan heeft diegene Mah-Jong die het eerst aan de beurt is. De volgorde is dus als volgt: onregelmatige limiet – paar – pung – chow – degene die het eerst aan de beurt is.

Dood spel

Een speler is altijd zelf verantwoordelijk voor het aantal stenen dat hij/zij heeft. Een speler die tijdens het spel merkt dat hij/zij teveel of te weinig stenen heeft, hoeft niets te zeggen (tip: speel op remise). De medespelers mogen pas na het spel melden dat iemand een ‘dood spel’ heeft. In dat geval krijgt de speler met het dode spel nul punten. Het is overigens niet de bedoeling een medespeler te wijzen op het pakken van bijv. een losse steen bij een kong. Dit is om willekeur te voorkomen. Iemand kan ook een dood spel hebben, doordat deze ten onrechte Mah-Jong geclaimd heeft. Het spel gaat dan gewoon door, deze speler mag echter geen Mah-Jong meer maken en krijgt nul punten.

Puntentelling

Voor de afzonderlijke stenen worden geen punten toegekend, wel krijgt men punten voor combinaties van stenen zoals pungs en kongs (een chow levert geen punten op). Daarnaast kan men punten of verdubbelingen van punten krijgen voor Mah-Jong, voor de manier waarop met de laatste steen Mah-Jong wordt gemaakt, voor bijzondere groeperingen en voor bijzondere winstspelen (zie puntentelling).

Het verrekenen van de punten

Iedere speler telt na het beëindigen van het spel (als iemand Mah-Jong heeft gemaakt) zijn/haar punten en verdubbelingen en laat zijn stenen duidelijk zien aan de overige spelers om controle mogelijk te maken.

De speler die Mah-Jong heeft, ontvangt van de andere spelers het door hem of haar behaalde puntenaantal. De overige spele rs betalen hun verschil in punten aan elkaar. Het is dus niet vanzelfsprekend dat degene die Mah-Jong heeft ook uiteindelijk de meeste punten haalt. De som van het puntenaantal van de vier spelers is na verrekening altijd nul. De punten van de verschillende spelletjes worden bij elkaar opgeteld om te bepalen wie de eindwinnaar is.

 

Tijdens het spel

Wanneer u een steen van de muur pakt, geeft u een klein tikje met deze steen op tafel. Dit is het teken dat de laatst weggelegde steen niet meer gepakt mag worden. Bij onduidelijkheid krijgt degene die pung, chow etc. roept altijd het voordeel. Pas uw snelheid van spelen aan, indien u merkt dat het voor de anderen te snel gaat. Schroom ook niet om te zeggen dat het te snel gaat. Vragen om bedenktijd terwijl u niet aan de beurt bent, mag (bijv. wel of niet pungen). Doe dit tijdig en duidelijk. Het is niet verstandig om van deze mogelijkheid veel gebruik te maken want u verraadt uw spel. Maak om misverstanden te voorkomen kenbaar wat u doet of van plan bent, liefst met gebruik van Mah-Jong termen. Pakt u de winnende steen van de muur, houdt deze dan apart om goed de punten of verdubbelingen voor de winnende steen te kunnen vaststellen.

Het berekenen van de punten

Puntentellingprincipe

De punten die bij de ene speler erbij komen, gaan en bij de andere speler af. Wanneer het puntenaantal van de vier spelers na verrekening bij elkaar wordt opgeteld, is de uitkomst altijd nul.

De regels voor het verrekenen van de punten

1. De speler die Mah-Jong heeft, ontvangt het door hem/haar behaalde puntenaantal van de andere spelers.

2. De overige drie spelers berekenen hun verschil in punten. De uitkomst hiervan (het verschil) verrekenen deze spelers onderling.

3. De speler die Oost is, betaalt en ontvangt altijd dubbel.

 

PUNTENTELLING

 

Algemeen

Er is een maximaal aantal punten te behalen per spel de z.g. limiet. Dit geldt voor elk spel. De limiet is gesteld op 2000 punten. Na verrekening kan men per spel max. 8000 punten halen, als Oost max. 12000 punten. Een aantal spelen krijgen een vooraf bepaald aantal punten: de limietspelen.

Een onregelmatig limietspel is een winstspel dat niet uit pungs, chows etc. bestaat. Deze spelen moeten tot een wachtend spel dicht gespeeld worden. De laatste steen mag een weggelegde steen zijn. Maakt iemand anders Mah-Jong en heeft men een wachtend spel dan krijgt men de helft van het aantal punten wat voor zo’n limietspel staat. Bij limietspelen krijgt men geen extra punten en/of verdubbelingen voor combinaties van stenen, bijzondere combinaties, bijzondere winstspelen of winnende steen.

Een regelmatig limietspel bestaat uit pungs, chows en kongs en mag ook open gespeeld worden. Ongeacht de waarde van de verschillende delen van zo’n spel krijgt men bij Mah-Jong altijd de waarde van het limietspel. Bij wachtend spel krijgt men geen halve limiet maar telt men de punten. Punten en verdubbelingen kunnen gehaald worden in verschillende categorieën. Deze punten/verdubbelingen kunnen bij elkaar worden opgeteld. Uitgezonderd in die gevallen waar staat dat het niet mag.

Alle spelers kunnen punten en verdubbelingen halen voor:

- Combinaties van Stenen

- Bijzondere combinaties.

N.B. Winden kunnen tegelijkertijd eigen en heersende wind zijn, punten voor een paar en verdubbelingen worden dan bij elkaar opgeteld.

Alleen de speler die Mah-Jong haalt, kan punten krijgen voor:

- Bijzondere winstspelen

- Winnende steen.